16 Νοεμβρίου 2014

Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία part6

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ Ο ΕΛΕΑΤΗΣ (sos)

Μαθητής του Ξενοφάνη, αλλά δεν επηρεάστηκε πολύ από αυτόν. Η φιλοσοφία του ήταν καθαρά ποιητική. Είχε δασκάλους 2 Πυθαγόρειους. Ήταν αριστοκράτης. Τον εκτιμούσαν οι Ελεάτες και του ανέθεσαν να γράψει νόμους.
Ο Παρμενίδης ήταν σπουδαίος φιλόσοφος και θεμελίωσε 2 πράγματα: τη μεταφυσική και τη γνωσιολογία. Όμως είχε και κοσμολογία.
Από την αρχαιότητα ήδη ήταν πολύ βαθυστόχαστος φιλόσοφος. Υπήρχε η φράση "παρμενίδειος βίος" για να δείξει τη ζωή ενός ανθρώπου αφιερωμένου στην αλήθεια. Θεωρείται ότι θεμελίωσε επιστημονικά την ερμηνεία του κόσμου.

Χαρακτηριστικά ποιήματος:
1. Αυτά που λέει παρουσιάζονται ως θεία αποκάλυψη. Μιλάει για επιστήμη και την παρουσιάζει ως λόγο θεού.
2.Εξαιτίας αυτού του χαρακτήρα, έχουμε μια αντίθεση στη μορφή του ποιήματος με χαρακτήρα θρησκευτικό και του περιεχομένου που είναι καθαρά εγκόσμιο.
3.Αυτά που λέει τον κάνουν εισηγητή της μεταφυσικής, οντολογίας και γνωσιολογίας.
4. Για πρώτη φορά έχουμε σύνδεση οντολογίας και λογικής.
5.Εισάγει 2 μεθόδους έρευνας.
6.Είναι ο πρώτος ορθολογιστής γιατί κάνει διάκριση μεταξύ πραγματικού (είναι) που συλλαμβάνεται με το νου και του κόσμου του φαινομένου (δόξας) που συλλαμβάνεται με τις αισθήσεις.

Η ΒΑΣΙΚΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ που κάνει είναι ανάμεσα στο είναι και στο μη είναι. Υπάρχουν 2 πράγματα στον κόσμο: α) το είναι = υπάρχει, β) το μη είναι = δεν υπάρχει.
Ο Παρμενίδης είναι ο πρώτος που κάνει φιλοσοφική χρήση του ρήματος "ειμί"
-Τι είναι το "είναι¨;
Είναι αυτό που περιλαμβάνει ό,τι υπάρχει στον κόσμο είτε φυσικό, είτε τεχνητό, έμψυχο ή άψυχο, ό,τι υπάρχει και μπορεί να το σκεφτεί ο άνθρωπος.

Δεν είναι ιδεαλιστής. Η πραγματικότητα γίνεται κατανοητή μέσω του λόγου, του νου και αυτό με διεργασίες από τη γλώσσα.
Κάνει διάκριση ανάμεσα στο είναι και στο παν. Το παν είναι τα επιμέρους αντικείμενα που τα συλλαμβάνουμε με τις αισθήσεις μας. Το είναι το συλλαμβάνουμε μόνο με τη νόηση και είναι πίσω κρυμμένο και από αυτό αποτελούνται τα επιμέρους αντικείμενα. Εγκαινίασε την επαγωγική μέθοδο , από το ειδικό στο γενικό.
Η νόηση και το είναι θεωρούνται ταυτόσημα: όταν σκέφτομαι, πάντα σκέφτομαι κάτι.
Η σκέψη χωρίς αντικείμενο αναφοράς δεν νοείται. Το είναι δεν είναι πάντα νόηση αφού υπάρχουν και πράγματα τα οποία δεν τα έχει συλλάβει ακόμη η ανθρώπινη νόηση.
Ο ένας και μοναδικός κόσμος για τον Παρμενίδη διακρίνεται στον φυσικό αισθητό και στον νοητό. Ο αισθητός κόσμος είναι αυτός στον οποίο ισχύουν οι νόμοι της μεταβολής, ο κόσμος του γίγνεσθαι. Ενώ τα χαρακτηριστικά του όντος είναι: αγέννητος, ανόλεθρος,άυλος, μονογενής, τέλειος.
Οι μελέτες αναφέρουν πως για τον Παρμενίδη, το ον είναι
α)Θεός
β)Αλήθεια.
Αλλά το μόνο σίγουρο είναι ότι ο αισθητός κόσμος δεν είναι ψευδαίσθηση, υπάρχει και είναι πλευρά του όντος.
Ο Παρμενίδης οντολογικά είναι μονιστής, και δυϊστής στην γνωσιολογία του. Δηλαδή, στη γνωσιολογία του φαίνεται να πιστεύει ότι η αλήθεια που κερδίζει ο άνθρωπος για τα πράγματα τα αισθητά είναι σχετική, ενώ η αλήθεια των νοητών (μαθηματικά) είναι σταθερή.
- Ο άνθρωπος για τον Παρμενίδη είναι:
α)με το σώμα του στοιχείο του φυσικού κόσμου.
β)το υποκείμενο που νοεί
Είναι εισηγητής της έννοιας του σκεπτόμενου υποκειμένου, δηλαδή ο άνθρωπος με τον νου που έχει, ενώ ο φυσικός κόσμος υπάρχει και χωρίς τον άνθρωπο, ο κόσμος του όντος δεν υπάρχει χωρίς τον άνθρωπο, που νοεί.
Κατάλαβε ότι ο άνθρωπος αρχίζει να γνωρίζει τον κόσμο πρώτα, μέσω των αισθήσεων, ο νους χωρίς τις αισθήσεις είναι τυφλός.
Η συμβολή του νου έγκειται στον αφαιρετικό μετασχηματισμό που κάνει ο νους μας στα δεδομένα των αισθήσεων, για να φτάσει στην έννοια. Οι αναφορές του Παρμενίδη στον άνθρωπο είναι κυρίως γνωσιακού χαρακτήρα, δηλαδή ο άνθρωπος είναι νους τελικά. Λέει ότι ο άνθρωπος ξεχωρίζει από τα άλλα όντα γιατί έχει νόηση νοήσεως, δηλαδή νοεί και έχει συνείδηση ότι νοεί. Ο άνθρωπος είναι νους και η φιλοσοφία του Παρμενίδη τελικά, είναι φιλοσοφία του λόγου.

Οι γνωσιακές δυνάμεις του ανθρώπου είναι 2:
α)οι αισθήσεις από τις οποίες ξεκινάει ο άνθρωπος
β)ο νους στον οποίο καταλήγουν
Συμπαρατάσσει και τη γλώσσα μαζί με τον νου και τις αισθήσεις. Η γλώσσα όταν φλυαρεί, απλά παπαγαλίζει. Επομένως, ο νους είναι το όργανο θεωρίας και πράξης. Είναι το πρόβλημα της αξιοπιστίας των 2 ειδών γνώσης που δέχεται: αισθητηριακή και νοητική. Οι αισθήσεις από μόνες τους είναι αξιόπιστες. Το μάτι και η ακοή δεν λαθεύουν, μόνο ο νους το κάνει. Οι αισθήσεις μπορεί να είναι αρκετά αξιόπιστες αλλά επειδή πάντα χρειάζονται το νου είναι άχρηστες γνωσιακά αν δεν συνοδεύονται από ορθή κίνηση.
Κάνει διάκριση ανάμεσα στις δόξες και στην αλήθεια. Βάζει μια 3η κατηγορία, τα δοκούντα, τα οποία είναι δόξες που στην πορεία αποδεικνύεται ότι είναι αληθινές.
Ο Παρμενίδης φαίνεται ότι έχει συλλάβει καθαρά την ιδέα του κόσμου ως μια καθαρά νοητική πραγματικότητα. Ενώ οι δόξες εκφράζουν τις πολλές και αποσπασματικές εικόνες των επιμέρους δεδομένων που έχουμε από τις αισθήσεις μας.

κοσμογονία: θυμίζει Ησίοδο και λίγο Αναξίμανδρο. Ο αντικειμενικός στόχος του Παρμενίδη είναι να παρουσιάσει αυτές τις απατηλές γνώμες των θνητών, τις δόξες, όχι όπως παρουσιάζονται στην καθημερινή ζωή αλλά όπως θα μπορούσε να είναι στην καλύτερη περίπτωση. Απλώς θέλει να δηλώσει πόσο απατηλά είναι τα πράγματα στον κόσμο των θνητών.
Οι θνητοί έκαναν μια κοσμογονική θεωρία και δέχτηκαν 2 πραγματικότητες: το φως και τη νύχτα. Επειδή η μια αναιρεί την άλλη, δεν μπορούν να αναχθούν η μια στην άλλη. Διαπερνούν όλη την πραγματικότητα: ό,τι άλλο υπάρχει είναι εκδηλώσεις, είτε φωτός είτε νύχτας. Οι θνητοί αποφάσισαν αυθαίρετα να ονομάσουν τη μια μορφή φως και την άλλη νύχτα. Εννοεί ότι η ονομασία είναι συμβατική. Δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα που εκφράζει. Αυτό υπονοεί ότι αυτές οι γνώμες των θνητών και ο τρόπος έκφρασής τους στην πραγματικότητα δεν αντανακλούν την ανακάλυψη μιας αντικειμενικής αλήθειας. Η άλλη εναλλακτική είναι: ό,τι εκφράζει ο άνθρωπος είναι προϊόντα/ δημιουργήματα του ανθρώπινου μυαλού. Οτιδήποτε οι θνητοί λένε ότι ξέρουν και εκφράζουν με τη γλώσσα είναι δημιουργήματα του ανθρώπινου μυαλού. Όπου μπαίνουν οι αισθήσεις είναι συμβατικά προϊόντα.
Ο Παρμενίδης έχει ένα αδύνατο σημείο:
δεν δικαιολογεί την απόφασή του να διαλέξει αυτές τις δυο αρχές. Ίσως από σεβασμό στον Ησίοδο ή ήθελε να εκφράσει την απατηλότητα των θεωριών. Αυτό το κοσμογονικό οικοδόμημα ήταν χτισμένο στο φως και στη νύχτα π.χ. η σελήνη είναι ένα νυχτερινό ξένο φως που πλανιέται γύρω από την τάξη.
Ο Παρμενίδης ήταν ο πρόδρομος μιας θεωρίας που αργότερα ακολούθησαν οι Πυθαγόρειοι.

Για τον Popper, ο Παρμενίδης είναι ο μεγαλύτερος φιλόσοφος, γιατί:
1.έκανε 4 πράγματα σημαντικά για τη φιλοσοφία. Διατύπωσε κριτήριο της πραγματικότητας, εξισώνοντας πραγματικό και αναλλοίωτο.
2.πρώτος διατύπωσε σε μορφή πολεμικής το δόγμα του εμπειρισμού.
3.(το πιο σημαντικό) στο χώρο της επιστημονικής μεθοδολογίας ανακάλυψε τη μέθοδο του παραγωγικού συλλογισμού (από το γενικό στο ειδικό)
4.κοσμολογία,επιστημολογία,λογική και μεθοδολογία του αποτελούν ένα μεταφυσικό μοντέλο, ερευνητικό.
(SOS)To μοντέλο αυτό εισχώρησε στις 2 κυριότερες σύγχρονες κοσμολογικές θεωρίες:
1.τη θεωρία της ασυνέχειας
2.τη θεωρία της συνέχειας
Κατά άλλους μελετητές, θετικά στοιχεία του Παρμενίδη είναι ότι αποτελεί τον πρώτο φιλόσοφο που επιχείρησε να αναλύσει γενικές έννοιες, όπως: ον, μη ον, γνώση, ενότητα, ταυτότητα, όχι τυχαία αλλά συστηματικά. Προσπαθεί να τα αλληλοσυνδέσει και να εξηγήσει πώς το ένα σχετίζεται με το άλλο.

ΖΗΝΩΝ Ο ΕΛΕΑΤΗΣ
Ο σπουδαιότερος μαθητής του Παρμενίδη. Έζησε το 490-425 π.Χ. Δεν γνωρίζουμε πολλά γι' αυτόν. Τα λίγα στοιχεία που έχουμε προέρχονται από την εισαγωγή στον διάλογο του Πλάτωνα, "Παρμενίδης".
Ο Αριστοτέλης ασχολήθηκε με τον Ζήνωνα γιατί δεν συμφωνούσε μαζί του. Ο Ζήνων έκανε το παράδοξο να υπερασπιστεί τις θεωρίες του Παρμενίδη ότι δεν υπάρχει κίνηση και χρόνος.
Ο Ζήνων έγραψε τα παράδοξα στα οποία προσπαθεί να δείξει ότι η πίστη πολλών φιλοσόφων ότι υπάρχουν πολλά πράγματα οδηγεί σε αδιέξοδα. Ο Ζήνων θεωρείται εισηγητής δυο σπουδαίων φιλοσοφικών εννοιών: της λογικής διαλεκτικής (επιχειρηματολογία με αντίθετα επιχειρήματα) και επινόησε με τα παράδοξά του ένα είδος επιχειρήματος (επιχείρημα που δεν οδηγεί πουθενά).
Παράδοξα που σώζονται:
Α)Παράδοξα κατά της πολλαπλότητας:
-παράδοξο πυκνότητας
-παράδοξο περιορισμένου μεγέθους
-παράδοξο της απείρου διαίρεσης
Τα παράδοξα έχουν μαθηματικό υπόβαθρο.
Β)Παράδοξα κατά της κίνησης:
-παράδοξο της διχοτομίας
-παράδοξο του Αχιλλέα και της χελώνας
-παράδοξο του βέλους
-παράδοξο του σταδίου
(SOS τα παράδοξα, μέσα από το βιβλίο)
Ο Ζήνων επιχείρησε να αποδείξει στους αντιπάλους του Παρμενίδη ότι αυτή η αντίφαση που φαινόταν να προέρχεται από τη σκέψη του, ακολουθεί λογική, ακόμη κι αν αρνηθούμε τις απόψεις του Παρμενίδη. Έτσι, γίνεται εισηγητής της Λογικής Διαλεκτικής. Είναι μια τεχνική επιχειρηματολογίας υπέρ ή κατά μιας άποψης με προσεκτικά λογικά επιχειρήματα, και ιδιαίτερα η τεχνική του να δείχνει με λογικά πάλι επιχειρήματα ότι αυτή η θέση συνεπάγεται λογικά απαράδεκτα συμπεράσματα.
Ο Αριστοτέλης λέει πως ο Ζήνων υπήρξε ο εισηγητής αυτής της θεωρίας, αν και εχθρός του.
Άλλο στοιχείο των παραδόξων είναι ότι δεν είναι γενικές αφηρημένες θεωρητικές κατασκευές αλλά έχουν συγκεκριμένο στόχο. Δηλαδή είτε κάποιων προσώπων, είτε κάποια σχολή.

Δόξες των θνητών, δηλαδή οι επικρατούσες αντιλήψεις των περισσοτέρων ανθρώπων περί μνήμης.
Σήμερα, το ενδιαφέρον είναι τεράστιο. Ασχολούνται μαθηματικοί, ιστορικοί και συμφωνούν ότι αυτά τα παράδοξα θέτουν προβλήματα που λύθηκαν από τον 19ο αιώνα και μετά με την εφαρμογή των μαθηματικών.


Δεν υπάρχουν σχόλια: